Goed nieuws!

Middenin een nieuwe lockdown klinkt een boodschap van goed nieuws.
Goed nieuws - Verhalentafel (preek Kerst 2021)

Verwacht jij nog weleens goed nieuws?

‘Jullie hoeven niet bang te zijn, want ik breng jullie goed nieuws. Het hele volk zal daar blij mee zijn.’ We zouden van onze stoel gevallen zijn als dat de eerste woorden waren van de persconferentie vorige week. Ja, want iedereen zag de bui natuurlijk al hangen. Daar gaan we weer… Iedereen zat al klaar voor slecht nieuws of was misschien nog wel even kerstinkopen gaan doen nu het nog kon. 

We hebben afgelopen jaar weer aardig wat nieuws te verstouwen gehad. En voor je gevoel was dat misschien vooral slecht nieuws. En afgelopen maanden en weken lijkt dat wel toe te nemen. Weer afstand houden. Mondkapje op. Scholen dicht. Sportschool dicht. Winkels dicht. Bijna alles dicht. En misschien zijn we ondertussen zelf ook wel een beetje dichtgeslagen van binnen. Dicht omdat we niet zo goed weten wat de komende tijd gaat brengen, waar we op kunnen rekenen. Dicht omdat er afstand is die er eerder niet was. Of dicht om jezelf te beschermen: tegen de opvattingen van anderen over de keuzes die je maakt. Of tegen het virus, het virus van angst, uitsluiting, uitzichtloosheid.

Angst. Bang. Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik ben best weleens bang geweest afgelopen tijd. En ik kan me voorstellen, jij ook. Om corona te krijgen – of dat één van je familieleden of vrienden het krijgt. Of bang om je baan te verliezen, omdat de winkels weer dicht gaan. Bang om weer een periode alleen te zijn. Je voelt je eenzaam, thuis, achter je scherm. Ja, er is genoeg om bang van of voor te zijn. Ik ben weleens bang dat het mensen teveel wordt, bang om mensen kwijt te raken die altijd betrokken waren, bang dat we de verkeerde keuze maken – want waar doe je goed aan?

En misschien denk je nu ‘Joh, hou eens op met je bang-bang-bang en dicht-dicht-dicht. Vertel eens wat hoopvols…’ Kerst moet toch een beetje leuk zijn? De ‘christmas-feeling’, warmte, licht, vrede, hoop. Ja, een hoop mooie woorden. Maar wat heb je daar nu aan?

Het is een vraag die we ieder jaar opnieuw stellen. Als het goed is. En ieder jaar is het antwoord hetzelfde en anders. Als het goed is. Het verhaal zelf verandert niet. Al eeuwen wordt het gelezen zo rond deze tijd. Maar wat het verhaal uitwerkt, kan verschillen. Wat we ervan meenemen, opsteken, wat het ons brengt. Nou, vandaag, op 24 december 2021, is het misschien best een goed idee om die woorden van de engel nog eens te zeggen: ‘Jullie hoeven niet bang te zijn, want ik breng jullie goed nieuws. Het hele volk zal daar blij mee zijn.’ 

Geen ‘ik breng jullie nieuws dat eventueel goed kan uitpakken, maar het is nog even afwachten…’ of ‘ik breng jullie goed nieuws, als je … dit of dat’ maar goéd nieuws, waar het héle volk blij mee zal zijn. Het is een kleine explosie van hemelse vreugde die hier over de herders heen valt. En die hemelse vreugde, dat goede nieuws, doet iets met mensen: ze moeten er iets mee, het schudt ze wakker of door de war. De herders krijgen reisadvies-op-maat en gaan daarmee aan de slag. Ze zeggen niet: ‘Nou, bedankt voor deze update, maar ik heb thuis nog aardappels op het vuur staan, dus het gaat me nu niet lukken, ik kijk volgende week wel even.’ Nee, als iemand zegt ‘Ik heb goed nieuws!’, vraagt dat om een reactie. 

Wat is dan dat goede nieuws?

Een eerste reactie is waarschijnlijk ‘Vertel, wat is het goede nieuws?’ Dat komt er inderdaad gelijk achteraan in het verhaal: ‘Vandaag is jullie redder geboren: Christus, de Heer, in Betlehem, de stad van David. En zo kunnen jullie hem herkennen: het kind ligt in een voerbak en is in een doek gewikkeld’. Oké, redder – check, Betlehem – check, voerbak – check!  En de herders gaan op weg, want ze zijn benieuwd. De woorden van de engel hebben iets wakker geroepen. Laten we gaan kijken. Verlangend. Onzeker. Of een beetje van alles wat. 

Met Kerst ligt het verhaal weer helemaal open. God is aan zet, maakt een ongedachte move en breekt het spel helemaal open.

Vanavond vieren we Kerst. En je zou kunnen zeggen dat met Kerst het verhaal weer helemaal open ligt. Een ongekende en ongedachte move zet wereld op z’n kop. God is aan zet en breekt het spel helemaal open. En dat vraagt een reactie: het nieuws dat God een nieuw begin maakt en het helemaal anders gaat doen, betekent iets voor ons. Met Kerst wordt het leven van mensen op een wonderlijke manier onderbroken. Dat gebeurde bij Maria toen de engel haar dagelijkse bezigheden onderbrak met goed nieuws. Het gebeurde toen Maria Jozef vertelde dat ze zwanger was. Het gebeurde toen er geen ruimte bleek te zijn in de herberg. Het gebeurde bij de herders die op hun schapen pasten. Al die verschillende mensen en hun verhalen die plotseling worden onderbroken. Er gebeurt iets onverwachts, iets ongedachts. Hun leven werd onderbroken en zij gaan erin mee. Op weg naar het goede nieuws. 

Wat ze vinden in de voerbak is een baby. Heb je er weleens eentje gezien? Vast wel. En misschien ook wel geroken of gehoord? Een baby is compleet afhankelijk van anderen. Een baby kun je niet alleen laten, laat staan een baby die net geboren is. In de voerbak vinden de herders geen mooie woorden, warme lichtjes en cadeautjes, maar een echte baby, Jezus. Dat is hoe God de wereld omkeert. God – de bron van alles wat leeft, beweegt, liefheeft en bestaat – geeft zichzelf in handen van mensen.

De vraag is wat je daarmee doet. Ik vind het zelf altijd wel een beetje spannend om een baby in handen te nemen. Houd ik ‘m goed vast? Begint ‘ie niet te huilen? Wat als …? Nu hoeven we Jezus niet letterlijk in handen te nemen, maar dit verhaal vraagt een reactie. De vraag die we aan het begin stelden ‘Wat moeten we met dit verhaal?’ kunnen we ook omkeren: ‘Wat moet dit verhaal met ons?’ Wat betekent dit goede nieuws – dat God een nieuw begin maakt en daar klein en dichtbij mee begint – voor ons leven? Voor onze dromen en idealen, voor onze angst en onzekerheid, voor de momenten van succes en falen? Ga je mee kijken?

Misschien moeten we nog heel even wachten, want wat nemen we mee. Want bij een kraambezoek hoort een cadeautje, al is het maar een rompertje van de HEMA. Maar wat nemen we mee naar de kribbe?

In de diensten van de afgelopen weken leefden we toe naar Kerst. In deze ondertussenheid – de tijd van Advent – namen we de tijd om stil te staan bij wie wij zijn en waarom we het nodig hebben dat God op een nieuwe manier komt. We lazen zojuist woorden van Jesaja over een nieuwe tijd, plaatsen van vrede, Gods nieuwe wereld. Aan de ene kant spreekt Jesaja over het kind dat de koning van vrede zal zijn, een wijze bestuurder, een machtige God, een Vader voor altijd die vrede zal brengen die voor altijd duurt. Aan de andere kant worden vandaag de dag nog steeds mensen onderdrukt, op allerlei manieren. En de oorlogen in deze wereld – handelsoorlogen, oorlog om consumenten te winnen en wie het snelst de meeste pakketjes kan bezorgen, om kiezers te winnen of te behouden, maar ook de ‘echte’ oorlogen met echte soldaten en echt geweld – zijn nog niet weg.

Aan de ene kant roept de engel het goede nieuws uit over de daken van Betlehem, nieuws waar het hele volk blij mee zal zijn. Aan de andere kant klinkt dat misschien wel vervreemdend als we kijken naar het nieuws, ons zorgen maken over waar het heen gaat met de wereld, met corona, met onze plannen voor 2022. En de vreugde is voor veel mensen en plekken op deze wereld ver te zoeken. En dan hoeven we misschien niet eens heel ver weg. Ook dichtbij, in de wijk, in ons huis, in ons hart.

Aan de ene kant geniet ik van het verhaal, het verhaal dat God ‘in die tijd’ en ‘in die plaats’ inbreekt en iets nieuws begint. Tegelijkertijd merk ik dat dit niet genoeg is. Het moet niet alleen over ‘toen’ en ‘daar’ gaan, maar over hier en nu, in deze tijd en in onze levens.

Aan de ene kant wil ik ‘naar Betlehem gaan en zien wat er gebeurd is’. Ik wil het kind zien liggen in de kribbe, kerstliederen zingen en eraan herinnerd worden dat het allemaal waar is. Meegaan in het nieuwe begin van Kerst. Aan de andere kant zijn we in deze lockdown beperkt in wat we kunnen, waar we heen kunnen, wie we zien en omhelzen. En misschien kunnen we die lockdown ook wel zien als een metafoor die beschrijft waar we in ons leven begrensd worden.

En misschien zeggen deze dingen wel meer over mij dan over Kerst of over het afgelopen jaar, maar het is wat ik vanavond meebreng naar de kribbe. Ik breng mijn bezorgdheid, mijn angst voor hoe het zal gaan in de wereld, ongeloof soms of onvermogen om de profetieën van Jesaja te zien. Ik breng mijn verlangen om het kerstverhaal niet te horen, maar het te gaan leven. Dit zijn zomaar wat dingen die ik ‘meeneem’ vanavond. En ik hoop dat ik niet de enige ben. Ik ben ervan overtuigd dat we vanavondf allemaal allerlei dingen meebrengen. En daarin zijn we niet de enigen. Het is bijzonder om te zien hoeveel er ‘gegeven’ en ‘gedeeld’ wordt in het verhaal rond de geboorte van Jezus.

Jesaja geeft een toekomstperspectief, een blik op een nieuwe wereld die God wil en zal gaan maken. Maria geeft haar houding van openheid, proberen te begrijpen wat het allemaal betekent wat er gebeurt. Jozef, die rond Kerst altijd een beetje in het vergeethoekje staat, geeft zijn aanwezigheid: hij is er, voor Jezus, voor Maria. Hij geeft ze een thuis. Hij geeft zijn vertrouwen in Maria en God. De engelen geven door hun liederen God de eer en delen goed nieuws. De herders zijn de eersten die naar Betlehem gaan en geven hun verwondering en nieuwsgierigheid de ruimte. En in het kerstverhaal van Matteüs zien we dat de hemel een ster geeft, een licht dat de weg wijst. Maar geven is niet altijd positief, want de herberg houdt de deuren dicht: geen openheid, geen welkom, geen plaats. En als Herodes van het nieuws van dit kind hoort, geeft hij zijn reactie: angst, boosheid en geweld.

Deze heel diverse en directe omgeving van Jezus kwam in beweging en werd beïnvloed door zijn geboorte. En dit zijn niet zomaar karakters, decors of scènes in het kerstverhaal. Dit zijn ook aspecten van ons leven. Al de verschillende reacties en stemmen in het kerstverhaal zijn deel van ons en van onze wereld.

Soms hebben wij, net als Jesaja, een beeld van de nieuwe wereld van vrede gezien én we hebben gehandeld uit angst en boosheid. We zingen liederen voor Gods eer en volgen de ster die ons de weg wijst naar het begin van een nieuwe wereld, iets dat voorbij onszelf gaat én we hebben de deur van ons leven dicht gedaan en gezegd dat er geen plek is: voor God, voor onze medemens. We hebben – soms onbewust misschien – onderdak geboden aan het heilige en soms voelden we ons zelf dakloos. Soms zijn we brengers van goed nieuws en soms hebben we ons zelf thuisloos en er-niet-bij-horend gevoeld. Daarmee is dit verhaal niet alleen het kerstverhaal, maar ook ons verhaal.

We kúnnen niet met lege handen bij de kribbe komen. Als we met niks komen, zijn we alleen toeschouwers van een geschiedenisverhaal. Als we onszelf, onze dingen, ons leven bij de kribbe brengen, komen we om deel te nemen aan de geboorte van Jezus. Toeschouwers zien misschien Gods zoon geboren worden in Betlehem, maar als deelnemer zien we Gods zoon geboren worden in ons leven.

Wat we meenemen ‘naar de kribbe’ vanochtend is onze ‘manier’ van deelnemen aan de geboorte van God met ons, God in ons leven. Wat breng jij mee vandaag? Wat geef jij? Het verhaal van Kerst vraagt ons om onze hoop en angsten bij Jezus te brengen. Onze dank en onze teleurstelling, de vreugde en het verdriet van het afgelopen jaar. Wat heeft jou hier gebracht? Wat maakt dat je eigenlijk weg wilt rennen van de kribbe? Wat heb je gevierd en wat heeft je hart gebroken?

Ik weet niet precies wat jij geeft vanochtend, maar ik weet dat dit kwetsbare kind sterk genoeg is om onze levens en de wereld te veranderen, zelfs als wij het niet zien of geloven. Daarom vieren we steeds opnieuw Kerst. Niet om dat verhaal gewoon maar weer te lezen, maar omdat we geloven dat als we op weg gaan om te zien wat er gebeurd is, wat dat goede nieuws in ons leven is, we veranderde mensen worden. Het kan soms even duren voordat we deze verandering – soms klein, soms groot – herkennen en kunnen beleven, maar de belofte is betrouwbaar en waar. Voor ons ‘is vandaag de redder geboren: Christus de Heer.’ Dat is goed nieuws! Amen.

Wil je aan de Verhalentafel blijven zitten en meer verhalen lezen? Lees hier dan snel verder.

Gerelateerde verhalen

Het voordeel van de twijfel
Hoe ga je om met twijfel? Wat doe je als...
7 redenen om de bijbel te lezen
Waarom je in 2022 best de bijbel er eens bij...
Goed nieuws!
Middenin een nieuwe lockdown klinkt een boodschap van goed nieuws.
Het voordeel van de twijfel
Hoe ga je om met twijfel? Wat doe je als...
7 redenen om de bijbel te lezen
Waarom je in 2022 best de bijbel er eens bij...