Toewijding uit onverwachte hoek

In de Stille Week voor Pasen vragen we ons af aan de hand van Matteüs 26 wat toewijding betekent.
Een oosterse vrouw met blauwe ogen en een doek voor haar gezicht — Toewijding uit onverwacht hoek- Verhalentafel

Dit is een bewerking van een meditatie die ik in de Stille Week in 2020 hield in de Pelgrimvaderskerk in Rotterdam over toewijding.

Bij de lezingen

Vandaag lezen we woorden uit het evangelie naar Matteüs. In de voorgaande hoofdstukken vinden we de laatste toespraak van Jezus. Het zijn voorbeelden van hoe Gods nieuwe wereld werkt, die eraan komt en ooit helemaal zal zijn. En hier, in Matteüs 26, beginnen we aan de laatste etappe, de laatste klim. Als tweede stem een vers uit Psalm 2, een psalm waarin de verwachting, de hoop op redding, op een nieuwe wereld, klinkt. Aan de hand van deze lezingen stellen we de vraag: hoe werkt toewijding in deze tijd?

Meditatie ‘Toewijding uit onverwachte hoek’

Het is vreemd. En stil. Het is vreemd stil. We staan aan het begin van een Stille Week zoals we die nog niet eerder hebben meegemaakt. Het is nooit eerder zo stil geweest, in de straten, in onze families en rondom onze huizen, in onze kerk. En in deze tijd – waarin ons land en ons leven omrand wordt door het corona-virus – leven we toe naar Pasen, het gebeuren van nieuw leven, leven door de dood heen. We hopen. We wachten. We zijn stil.

Ik merk dat, hoewel er allerlei dingen stilvallen, de stilte nog niet direct mijn hart binnen komt. De leegte die ontstaat door de maatregelen rondom het corona-virus, wordt gevuld met allerlei andere zaken: Zoom-meetings, het huis een keer goed schoonmaken. We zijn druk met allerlei andere dingen: het onderwijzen van de kinderen, het digitaliseren van de vergaderstructuur in het bedrijf, achterstallige klussen thuis of op je werk.

Het is mooi dat we de vespers in deze Stille Week beginnen met dit verhaal. Gisteren was het Palmzondag. Het moment waarop de massa van mensen die in Jeruzalem aanwezig is, Jezus binnenhaalt. De takken worden van de bomen gerukt, de mantels op straat gelegd en met ‘hosanna’ is niet van de lucht. Bedrijvigheid. Vreugde. Het gesprek van de dag.

Het verhaal van vandaag is veel kleiner, speelt zich af in de persoonlijke setting. Jezus ligt aan tafel in het huis van Simon. En de hogepriesters en de oudsten van het volk komen samen om een plan te beramen in het paleis van Kajafas. Judas wordt genoemd. Verderop in het verhaal vinden we Petrus, Pontius Pilatus en zijn vrouw, Barabbas, het dienstmeisje dat Petrus herkent, de moordenaar aan het kruis. De personages krijgen een naam, een gezicht. Bij Matteüs komen ze allemaal aan het woord.

Het is een bijzondere cast en ze spelen allemaal hun eigen rol in de slotscene, deze laatste week van het leven van Jezus op aarde. We horen hun stemmen en we zien de plannen die ze maken, de gesprekken die ze voeren. We voelen de opwinding en paniek, de politieke spelletjes, de klap, de haat, de hoop. Durf jij in het verhaal te stappen? De woorden, de gevoelens, de acties die hoorbaar zijn in de woorden van Matteüs, te laten klinken in jouw leven? Of Welke rol zie jij voor jezelf deze week?

Het lijkt me duidelijk dat het niet heilzaam is om de rol van Kajafas, Pilatus of Judas op te nemen. Daar druipt de onheilspellende donkerheid toch vanaf. De duistere bedoelingen zijn hier nog wat verborgen – al wordt het al wel genoemd – en zullen pas later helemaal, in al hun grilligheid aan het licht komen.

Misschien is dat de reden dat de geur die door dit verhaal trekt, zo allesdoordringend en heerlijk is. Het is bijna teveel. Eigenlijk zou je – terwijl je deze woorden leest – zelf een flesje eau de toilette leeg moeten kieperen om in het verhaal te komen. De geur van deze olie is als een overweldigende tegenhanger van al het lijden wat er deze week op Jezus af zal komen.

De liefde van deze vrouw voor Jezus stroomt over. Letterlijk. Het is als een schitterende bloem die dwars door het asfalt van financiële berekeningen en ‘zo-zijn-onze-manieren’ omhoog komt. Er wordt nogal verschillend op gereageerd. Jezus ontvangt deze uitbarsting van liefde en toewijding als een geschenk en ziet het als iets goeds.

Hij wijst zijn leerlingen terecht die zich ergeren aan de verspilling: hup, zo een jaarsalaris door de gootsteen. De herkenbaarheid in de reactie van de leerlingen mag ons best verlegen maken. Hoe vaak is het niet zo dat Jezus zijn leerlingen een ander perspectief wijst? Ook hier. Jezus kijkt voorbij onze kosten-baten-analyses en gepaste zuinigheid. Als er vanuit een oprechte houding gegeven wordt, mag het voor Jezus best een onsje meer zijn, blijkbaar.

Laten we het verhaal ook weer niet uitmelken. Het is geen blauwdruk voor het financieel beleid van de kerk of een maatstaf voor hoeveel we aan welke goede doelen geven. Toewijding is misschien niet zo meetbaar als we soms zouden willen.

Dat blijkt hier maar weer eens. Waar de leerlingen denken dat ze op het goede spoor zitten door ‘de armen’ ter sprake te brengen, wijst Jezus hen op de onbetaalbaarheid van oprechte toewijding van deze vrouw, die zichzelf niet berekenend geeft, maar vol overgave, helemaal. Deze verschuiving van perspectief hebben de leerlingen in hun tijd met Jezus al heel wat keren meegemaakt. In de Bergrede, in wonderverhalen, in gelijkenissen, waarin Jezus hen leerde om anders naar hem, naar de wereld, naar zichzelf te kijken.

Jezus biedt steeds opnieuw een andere blik, wijst ons op het hemelse, het heilige. En misschien is deze andere manier van kijken juist in de Stille Week, juist aan de voet van het kruis, juist bij een open graf wel essentieel om het wonder te zien. Het gaat voorbij alle logica en zet de wereld op z’n kop.

De herkenbaarheid in dit verhaal zit naast de pragmatische reactie van de discipelen ook wel in de verlegenheid die de actie van deze vrouw oproept. Want in hoeverre zijn zij, ben ik bereid om alles te geven? Hoe ziet toewijding aan Jezus er voor jou uit? Wat maakt het lijden en het sterven van Jezus – wat hij ook voor jou deed – in jou los?Dit is een bewerking van een meditatie die ik in de Stille Week in 2020 hield in de Pelgrimvaderskerk in Rotterdam over toewijding.

Wil je aan de Verhalentafel blijven zitten en meer verhalen lezen? Lees hier dan snel verder.

Gerelateerde verhalen

Het voordeel van de twijfel
Hoe ga je om met twijfel? Wat doe je als...
7 redenen om de bijbel te lezen
Waarom je in 2022 best de bijbel er eens bij...
Goed nieuws!
Middenin een nieuwe lockdown klinkt een boodschap van goed nieuws.
Het voordeel van de twijfel
Hoe ga je om met twijfel? Wat doe je als...
7 redenen om de bijbel te lezen
Waarom je in 2022 best de bijbel er eens bij...